Διαδραστικά Μουσεία με Makey Makey

Μια συνεργασία των Ομίλων «Μάγοι της Τεχνολογίας» και «Τέχνη και Πολιτισμός» του Πειραματικού Δημοτικού Σχολείου Φλώρινας κατά το σχολικό έτος 2017-2018.

Τρία διαδραστικά μουσεία με εκθέματα εκτυπωμένα σε 3Δ εκτυπωτή, τα οποία έχουν αισθητήρες αφής και μόλις τα αγγίξουμε παρουσιάζονται πληροφορίες και εικόνες μαζί με αφήγηση στον συνδεδεμένο υπολογιστή.

Τον Οκτώβριο του 2017 αποφασίσαμε με τον συνάδερφο Παύλο Σταυρίδη που είναι υπεύθυνος του Ομίλου «Τέχνη και Πολιτισμός» να συνεργαστούμε ώστε να δημιουργήσουμε τα διαδραστικά μουσεία. Ως θέμα επιλέξαμε τα μνημεία Ελληνικού Πολιτισμού που βρίσκονται σε μουσεία του εξωτερικού.

Τα παιδιά του ομίλου «Τέχνη και Πολιτισμός» ανέλαβαν να αναζητήσουν και να επιλέξουν τα εκθέματα που θα παρουσιαστούν στα μουσεία. Ταξινόμησαν τα εκθέματα σε τρεις ομάδες:

Τα μοντέλα για κάθε έκθεμα αναζητήθηκαν σε δικτυακούς τόπους όπως το thingiverse και το my mini factory και εκτυπώθηκαν στον 3Δ εκτυπωτή του σχολείου μας από τους μαθητές του ομίλου «Μάγοι της τεχνολογίας» οι οποίοι χειρίζονταν το πρόγραμμα Repetier για να ρυθμίσουν τις διαστάσεις και τις υπόλοιπες λεπτομέρειες της εκτύπωση (αν θα μπουν στηρίγματα κλπ).

Τα παιδιά του ομίλου «Τέχνη και πολιτισμός» ηχογράφησαν τις πληροφορίες που βρήκαν για κάθε έκθεμα και έδωσαν τα αρχεία ήχου στους μαθητές και τις μαθήτριες του ομίλου «Μάγοι της τεχνολογίας», οι οποίοι δημιούργησαν τρία προγράμματα στο Scratch τα οποία μπορείτε να κατεβάσετε εδώ: Προγράμματα – Διαδραστικά μουσεία

Κατασκευάζοντες τις μακέτες των μουσείων

Τα παιδιά του ομίλου «Τέχνη και πολιτισμός» κατασκεύασαν τις μακέτες των μουσείων από ξύλο μπάλσα, πλέξι γκλας και άλλα υλικά τις οποίες έδωσαν στους «Μάγους της τεχνολογίας» για να περάσουν τις καλωδιώσεις, τα makey makey και τους αισθητήρες αφής (απλά διπλόκαρφα). Στο κάθε έκθεμα υπάρχουν δυο διπλόκαρφα τα οποία συνδέονται το ένα στην γείωση του makey makey και το άλλο σε κάποιο από τα διαθέσιμα πλήκτρα.

Κατασκευάζοντες τις μακέτες των μουσείων
Διπλόκαρφα και καλωδιώσεις
Καλωδιώσεις στο Makey Makey

Τέλος τα παιδιά των δυο ομίλων συνεργάστηκαν και στην δημιουργία των πινακίδων των μουσείων.

Πινακίδα μουσείου
Πινακίδα μουσείου

Τα διαδραστικά μουσεία παρουσιάστηκαν στο 8ο Μαθητικό Φεστιβάλ Ψηφιακής Δημιουργίας, στις εκδηλώσεις για την Παγκόσμια Ημέρα Περιβάλλοντος και στην διήμερη έκθεση «Τα παιδιά της πόλης μας δημιουργούν» που συνδιοργανώθηκε από το Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Φλώρινας και τον ΦΣΦ Αριστοτέλη.

Από την παρουσίαση στο 8ο Μαθητικό Φεστιβάλ Ψηφιακής Δημιουργίας
Από την έκθεση “Οι μαθητές της πόλης μας δημιουργούν”

Ο έξυπνος κήπος

Το τελευταίο project της φετινής χρονιάς (2017-2018) με τα παιδιά του Ομίλου «Μικροί Χάκερ», ήταν ο έξυπνος κήπος. Απαιτητικό και χρονοβόρο έργο το οποίο μας πήρε αρκετές συναντήσεις και μήνες για να το ολοκληρώσουμε.

Η τελική κατασκευή μπορεί να φιλοξενήσει δυο γλάστρες και να ελέγχει την υγρασία του εδάφους τους, την θερμοκρασία του αέρα καθώς και την φωτεινότητα.

  • Αν η υγρασία πέφτει κάτω από μια συγκεκριμένη τιμή, τότε η κατασκευή ενεργοποιεί την συγκεκριμένη αντλία νερού για να ποτίσει το φυτό.
  • Αν η φωτεινότητα πέσει κάτω από κάποια συγκεκριμένη τιμή, τότε η κατασκευή ενεργοποιεί μια ταινία led για να δίνει συνεχές φως στα φυτά.
  • Αν η θερμοκρασία του αέρα ανέβει πάνω από κάποια συγκεκριμένη τιμή, τότε ενεργοποιείται ο ανεμιστήρας της κατασκευής.

Ο έξυπνος κήπος επικοινωνεί με Bluetooth με το κινητό μας τηλέφωνο ή tablet με την βοήθεια εφαρμογής που κατασκευάσαμε και μπορούμε να βλέπουμε τις τιμές των αισθητήρων, καθώς και να αλλάζουμε τα όρια στα οποία ενεργοποιούνται οι αντλίες, τα φώτα και ο ανεμιστήρας.

Ήδη με τα παιδιά είχαμε χρησιμοποιήσει αισθητήρες φωτός και κινητήρες σε προηγούμενα έργα, οπότε εδώ επικεντρωθήκαμε αρχικά στην υγρασία του εδάφους. Αρχικά μελετήσαμε την λειτουργία ενός τέτοιου αισθητήρα αξιοποιώντας το παρακάτω φύλλο εργασίας.

Φύλλο εργασίας – υγρασία εδάφους

Κατασκευάζοντας τους δικούς μας αισθητήρες

Στη συνέχεια κατασκευάσαμε τους δικούς μας αισθητήρες υγρασίας, χρησιμοποιώντας καρφιά και μακετόχαρτο, αξιοποιώντας τα παρακάτω φύλλα εργασίας.

Φύλλο εργασίας – Δοκιμή αισθητήρα υγρασίας εδάφους

Φύλλο εργασίας – Κατασκευή αισθητήρα υγρασίας εδάφους

Δοκιμάζοντας τους αισθητήρες

Μετά περάσαμε στον αισθητήρα θερμοκρασίας, τον οποίο και πάλι δοκιμάσαμε αξιοποιώντας το παρακάτω φύλλο εργασίας.

Φύλλο εργασίας – Δοκιμή αισθητήρα Θερμοκρασίας

Αφού ολοκληρώσαμε την εργασία με τους αισθητήρες, περάσαμε στα φώτα και τους κινητήρες. Για τον φωτισμό του κήπου αξιοποιήσαμε μια παλιά 12V ταινία led που είχαμε στο εργαστήριο, ενώ για τον αερισμό του κήπου αξιοποιήσαμε έναν από τους πολλούς ανεμιστήρες από παλιά PC που έχουμε στο υπόγειο του σχολείου.

Για τις δυο αντλίες χρησιμοποιήσαμε κινητήρες από CD-ROM από τους ίδιους παλιούς υπολογιστές ενώ εκτυπώσαμε στον 3D Printer του σχολείου διάφορα έτοιμα σχέδια από αντλίες που βρήκαμε στο thingiverse.

αντλίες με παλιούς κινητήρες από CD ROM

Επίσης από το thingiverse βρήκαμε και τα σχέδια για τις γλάστρες τα οποία εκτυπώσαμε και πάλι στον 3Δ εκτυπωτή.

Για να ελέγξουμε τις 2 αντλίες, τον ανεμιστήρα και την ταινία led με το Arduino χρησιμοποιήσαμε και 4 relay στα οποία συνδέσαμε έναν μετασχηματιστή 12 Volt.

Αναλυτικό σχηματικό έξυπνου κήπου

Ο προγραμματισμός της κατασκευής έγινε σε δυο στάδια. Αρχικά ξεκινήσαμε με τον προγραμματισμό του Arduino, χρησιμοποιώντας την πλατφόρμα tinkercad όπως και με τα προηγούμενα έργα μας. Κατορθώσαμε να κάνουμε το μεγαλύτερο μέρος του προγράμματος από εκεί αλλά επειδή δεν υποστηρίζει ακόμα όλες τις εντολές του Arduino και την προσθήκη κάποιων βιβλιοθηκών αναγκαστήκαμε να ολοκληρώσουμε το πρόγραμμα πληκτρολογώντας τον υπόλοιπο κώδικα.

Το δεύτερο μέρος του προγραμματισμού αφορούσε την δημιουργία της εφαρμογής η οποία θα επικοινωνεί με τον έξυπνο κήπο με Bluetooth. Αξιοποιήσαμε την πλατφόρμα AppInventor και κατασκευάσαμε μια εφαρμογή η οποία μπορεί να παίρνει τις τιμές της θερμοκρασίας, της υγρασίας και του φωτισμού από τον κήπο, καθώς και να αλλάζει τα όρια στα οποία ενεργοποιούνται τα φώτα, οι αντλίες και ο ανεμιστήρας. Μπορείτε να κατεβάσετε ελεύθερα τα αρχεία apk και aia της εφαρμογής από εδώ: Προγράμματα

Ο σχεδιασμός της εφαρμογής στο AppInventor
Μέρος από τον κώδικα για την επικοινωνία της εφαρμογής με τον κήπο

Ο έξυπνος κήπος παρουσιάστηκε από τα παιδιά του Ομίλου στις εκδηλώσεις για την Παγκόσμια Ημέρα Περιβάλλοντος που έγιναν στο Νέο Πάρκο της Φλώρινας, καθώς και στην διήμερη έκθεση «Τα παιδιά της πόλης μας δημιουργούν» που συνδιοργάνωσε το σχολείο μας με τον ΦΣΦ Αριστοτέλη.

Παρουσίαση κατασκευής στις εκδηλώσεις για την Παγκόσμια Ημέρα Περιβάλλοντος
Παρουσίαση κατασκυεής στην έκθεση “Οι μαθητές της πόλης μας δημιουργούν”

Αυτόματα περιστρεφόμενος ηλιακός συλλέκτης

Ο αυτόματα περιστρεφόμενος ηλιακός συλλέκτης κατασκευάστηκε στο πλαίσιο των συναντήσεων του Ομίλου Μικροί Χάκερ κατά το σχολικό έτος 2017-2018. Απαιτητική κατασκευή η οποία χρειάστηκε αρκετές συναντήσεις για να ολοκληρωθεί. Περιλαμβάνει ένα μικρό ηλιακό πάνελ 5V το οποίο το περιστρέφει σε δυο άξονες ώστε να έχει την μέγιστη δυνατή απόδοση.

Αρχικά μελετήσαμε με τα παιδιά του ομίλου τον τρόπο λειτουργίας των ηλιακών πάνελ και ειδικά των περιστρεφόμενων. Εισαγωγική Παρουσίαση

Στη συνέχεια αναζητήσαμε και εκτυπώσαμε στον 3Δ εκτυπωτή του σχολείου ένα έτοιμο σχέδιο για ένα περιστρεφόμενο πάνελ δυο αξόνων από το thingiverse.

Ο σχεδιασμός των ηλεκτρονικών κυκλωμάτων έγινε στην πλατφόρμα tinkercad. Εκτός από το Arduino τα ηλεκτρονικά που χρησιμοποιήσαμε είναι:

  • Δυο κινητήρες servo
  • Τέσσερις αισθητήρες φωτός
  • Δυο ποτενσιόμετρα
  • Ένα push button
  • Δυο λαμπάκια led
  • Διάφορες αντιστάσεις
Σχηματικό ηλεκτρονικών

Για την συναρμολόγηση και την σύνδεση των ηλεκτρονικών τα παιδιά χωρίστηκαν σε διάφορες ομάδες εργασίας αναλαμβάνοντας συγκεκριμένες δουλειές (σύνδεση καλωδίων, κόλληση καλωδίων, μόνωση καλωδίων, βίδωμα κινητήρων και γραναζιών κ.α.)

Ομάδες εργασίας
Κατά την διάρκεια της κατασκευής
Μόνωση καλωδίων
Κόλληση καλωδίων
Βίδωμα – συναρμολόγηση

Θέλαμε η κατασκευή μας να έχει δυο δυνατότητες λειτουργίας:

  • Χειροκίνητη, όπου θα περιστρέφαμε τους κινητήρες με τα δυο ποτενσιόμετρα
  • Αυτόματη, όπου η θέση του φωτοβολταϊκού θα ελέγχονταν από τους αισθητήρες φωτός.

Για αυτόν τον λόγο προγραμματίσαμε την συσκευή να αλλάζει κατάσταση με την χρήση ενός push button και να μας ειδοποιεί για την κατάσταση με δύο φωτάκια led. Το πρόγραμμα έγινε με την χρήση της πλατφόρμα tinkercad. Μπορείτε να κατεβάσετε ένα pdf με την επεξήγηση του προγράμματος εδώ:Κώδικας φωτοβολταικού

Τα παιδιά παρουσίασαν την κατασκευή τους στο 8ο Μαθητικό Φεστιβάλ Ψηφιακής Δημιουργίας, στις εκδηλώσεις για την Παγκόσμια Ημέρα Περιβάλλοντος και στην διήμερη έκθεση «Τα παιδιά της πόλης μας δημιουργούν» που συνδιοργανώθηκε από το Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Φλώρινας και τον ΦΣΦ Αριστοτέλη.

Παρουσίαση των παιδιών στο 8 Μαθητικό Φεστιβάλ Ψηφιακής Δημιουργίας

Από την έκθεση “Τα παιδιά της πόλης μας Δημιουργούν”

 

Αυτόματο όχημα που ακολουθεί μαύρη γραμμή με το Arduino

Το αυτοκινούμενο όχημα το οποίο ακολουθεί μια μαύρη γραμμή είναι μια συνηθισμένη δραστηριότητα με τα Lego Mindstorms και την έχω αξιοποιήσει με τροποποιήσεις πολλές φορές στο μάθημα.

Αυτή τη φορά στο πλαίσιο του Ομίλου «Μικροί Χάκερ» που λειτουργεί στο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Φλώρινας, δοκιμάσαμε με τα παιδιά να υλοποιήσουμε το αυτόματο όχημα με την χρήση Arduino ως ελεγκτή.

Τα βασικά υλικά που χρησιμοποιήσαμε ήταν τα εξής:

  • 1 Arduino Uno
  • 2 κινητήρες με πλαστικές ρόδες (dc gear motors)
  • 1 L293D driver για να ελέγξουμε τους 2 κινητήρες
  • 1 αισθητήρα υπέρυθρων αποφυγής εμποδίων (Infrared Obstacle Avoidance Sensor)
  • 1 αισθητήρα υπέρυθρων αναγνώρισης μαύρου και άσπρου (Infrared Tracking sensor)
  • 2 μπαταριοθήκες ΑΑΑ και μπαταρίες
  • 1 διακόπτη
  • Καλώδια σύνδεσης
  • 1 Breadboard

Αρχικά χρησιμοποιήσαμε για το όχημα έναν έτοιμο σκελετό από λεπτό πλέξι γκλας , όμως στη συνέχεια τα παιδιά δημιούργησαν τον δικό τους σκελετό από μακετόχαρτο. Ως ρόδα στήριξης χρησιμοποιήσαμε ένα μπαλάκι του ping pong το οποίο προσαρμόσαμε σε ένα έτοιμο σχέδιο (https://www.thingiverse.com/thing:1728714) που εκτυπώσαμε στον 3Δ εκτυπωτή του σχολείου.

Για την σύνδεση των κινητήρων και του Arduino στον οδηγό L293D ακολουθήσαμε οδηγίες που βρήκαμε στο διαδίκτυο και παρουσιάζονται στην παρακάτω εικόνα.

Συνδέσαμε τους κινητήρες σε pins που υποστηρίζουν PWM ώστε να μπορούμε να ελέγχουμε και την ταχύτητα τους (με τιμές από 0 εως 255) και όχι απλά να τους ενεργοποιούμε και να τους απενεργοποιούμε με HIGH και LOW.

Ο σχεδιασμός και ο προγραμμα της κατασκευής έγινε με την χρήση της υπηρεσίας tinkercad στην οποία όλα τα παιδιά διαθέτουν μαθητικούς λογαριασμούς. Μπορείτε να εξερευνήσετε τα τελικά σχέδια και προγράμματα εδώ: https://www.tinkercad.com/things/0ZTQYQ60tYK

Τα παιδιά του Ομίλου παρουσίασαν την κατασκευή τους στο 8ο Μαθητικό Φεστιβάλ Ψηφιακής Δημιουργίας που έγινε στην πόλη των Ιωαννίνων, καθώς και στην έκθεση με τίτλο «Τα παιδιά της πόλης μας δημιουργούν» η οποία πραγματοποιήθηκε στις εγκαταστάσεις του ΦΣΦ Αριστοτέλη, στην πόλης της Φλώρινας.

Αυτόματο όχημα – παρουσίαση – μαθητών στο Μαθητικό Φεστιβάλ

Φυλλάδιο παρουσίασης της κατασκευής στην έκθεση που πραγματοποιήθηκε στον ΦΣΦ Αριστοτέλη

Το τελικό αποτέλεσμα
Η κατασκευή με μακετόχαρτο
Η κατασκευή με μακετόχαρτο
Η κατασκευή με πλέξι γκλας

Αποικία στον Άρη

Η κατασκευή – συμμετοχή της ομάδας “Top Six” του ομίλου “Πολυμήχανοι κατασκευαστές”, του Πειραματικού Δημοτικού Σχολείου Φλώρινας στον 4ο Πανελλήνιο Διαγωνισμό Ρομποτικής WRO με θέμα “Ο εποικισμός του Άρη”.

Προβλήματα για την ζωή στον Άρη

  • Πολύ λεπτή ατμόσφαιρα και έλλειψη οξυγόνου -> Δεν μπορούμε να αναπνεύσουμε…
  • Μικρή βαρύτητα -> Προβλήματα υγείας
  • Συχνές αμμοθύελλες λόγω της ξηρασίας του πλανήτη
  • Δεν υπάρχουν θρεπτικά συστατικά για να καλλιεργήσουμε φυτά -> Πως θα ζήσουμε
  • Πολύ κρύο -> Ότι νερό υπάρχει είναι παγωμένο
  • Έχει αραιή ατμόσφαιρα χωρίς στρώμα όζον για να προστατεύει τον πλανήτη από την ακτινοβολία του ήλιου
  • Έλλειψη μαγνητόσφαιρας -> Δεν μπορεί να δημιουργηθεί ατμόσφαιρα και δεν προστατευόμαστε από την ακτινοβολία

Η ομάδα των μαθητών και μαθητριών εστιάζει στα 3 πρώτα και προτείνει:

  • Δημιουργία θόλων πάνω από στενά φαράγγια όπου μέσα σε αυτούς θα υπάρχει κανονική ατμόσφαιρα και περιβάλλον σαν αυτό στην Γη.
  • Οι θόλοι θα πρέπει να προστατεύουν την ζωή και να έχουν οξυγόνο το οποίο θα παρέχεται από ειδικά εργοστάσια
  • Επίσης σημαντικό είναι το θέμα της βαρύτητας το οποίο μπορεί να λυθεί με περιστρεφόμενους οικισμούς, μετατρέποντας την φυγόκεντρο δύναμη σε τεχνητή βαρύτητα
  • Οι θόλοι θα πρέπει να προστατεύουν τους ανθρώπους από την ακτινοβολία και τις αμμοθύελλες του Άρη

Η κατασκευή των παιδιών:

  • Ομπρέλα προστασίας από τις αμμοθύελλες στον Άρη
    • Όταν αντιληφθεί ισχυρό άνεμο (μικρόφωνο) ενεργοποιεί τα φώτα ειδοποίησης
    • Όταν αντιληφθεί το σύννεφο να πλησιάζει (αισθητήρας απόστασης) ενεργοποιεί την ομπρέλα προστασίας για πέτρες και μικρούς βράχους
    • Όταν το σύννεφο φύγει (αισθητήρας απόστασης) απενεργοποιεί την ομπρέλα προστασίας
  • Παροχή οξυγόνου στην αποικία
    • Ένας μεγάλος ανεμιστήρας στέλνει το οξυγόνο που παράγεται στο ειδικό εργοστάσιο προς την αποικία
    • Η λειτουργία του ανεμιστήρα ελέγχεται από τον αισθητήρα κλίσης
  • Έλεγχος βαρύτητας
    • Για να αντισταθμιστεί η έλλειψη βαρύτητας του Άρη που μπορεί να προκαλέσει προβλήματα υγείας, η αποικία περιστρέφεται
    • Η φυγόκεντρος δύναμη από την περιστροφή γίνεται τεχνητή βαρύτητα
    • Ο έλεγχος της ταχύτητας περιστροφής γίνεται από τον αισθητήρα απόστασης

Μπορείτε να κατεβάσετε τα παραγόμενα της ομάδας, ενώ σε λίγο καιρό θα δημοσιευτούν και τα σχέδια των κατασκευών.